Πρώτο δημοψήφισμα με πρωτοβουλία πολιτών στην Μάλτα

Malta _ 4Πριν λίγες ημέρες διεξήχθη στην Μάλτα δημοψήφισμα με θέμα την απαγόρευση του κυνηγιού κατά την διάρκεια της Άνοιξης. Την περίοδο αυτή τα αποδημητικά πουλιά επιστρέφουν στην Ευρώπη και το κυνήγι τους πριν την περίοδο της αναπαραγωγής τους έχει μειώσει δραστικά τον αριθμό τους.  Η Μάλτα είναι η μόνη χώρα της Ε.Ε. η οποία επιτρέπει το κυνήγι την Άνοιξη ενώ το δημοψήφισμα δεν αναφερόταν στην δεύτερη κυνηγητική περίοδο του Φθινοπώρου.

Η Μάλτα είναι ένα μικρό και πυκνοκατοικημένο νησιωτικό κράτος νότια της Σικελίας, ανατολικά της Τυνησίας και βόρεια της Λιβύης. Απέκτησε την ανεξαρτησία της από το Ηνωμένο Βασίλειο μόλις το 1964, μέσω ενός Συντάγματος το οποίο επικυρώθηκε με δημοψήφισμα από τους πολίτες. Είναι μέλος της Ε.Ε. από το 2004 (και πάλι μετά από δημοψήφισμα), έχει πληθυσμό 425.000 κατοίκους και έκταση 316 τ.χ. (είναι δηλαδή μικρότερη από την Νάξο).

Τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και η δημόσια διοίκηση της Μάλτας βασίζονται στο σύστημα του Ηνωμένου Βασιλείου. Η Βουλή των αντιπροσώπων, με 65 έδρες, εκλέγεται κάθε πέντε χρόνια απευθείας από τον λαό. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται κάθε 5 χρόνια από το κοινοβούλιο και ο ρόλος τους είναι μάλλον τελετουργικός. Το εκλογικό σύστημα έχει οδηγήσει σε δικομματισμό μεταξύ του χριστιανοδημοκρατικού Εθνικιστικού κόμματος και του σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού κόμματος.

Στο Σύνταγμα της Μάλτας προβλέπονται τρία είδη λαϊκών ψηφοφοριών.

Το πρώτο από αυτά είναι προσωπικό δημοψήφισμα (plebiscite) το οποίο καλεί το νομοθετικό σώμα. Δεν υπάρχει κανένα όριο συμμετοχής, αποδοχής ή γεωγραφικής κάλυψης αλλά το αποτέλεσμα του είναι συμβουλευτικό και όχι δεσμευτικό.

Το δεύτερο είδος είναι υποχρεωτικό συνταγματικό δημοψήφισμα και καλείται σε αλλαγή του Συντάγματος και όσο αφορά συγκεκριμένες περιπτώσεις. Και εδώ δεν υπάρχει όριο συμμετοχής, αποδοχής ή γεωγραφικής κάλυψης. Η πρόταση αλλαγής του Συντάγματος θα πρέπει να υποστηρίζεται από την πλειοψηφία των αντιπροσώπων.

Τέλος, το τρίτο είδος δημοψηφίσματος είναι και το πιο ενδιαφέρον από δημοκρατική άποψη. Καλείται από τους πολίτες – όπως θα πρέπει να συμβαίνει για κάθε δημοψήφισμα – αν καταφέρουν να συλλέξουν το 10% του αριθμού των ψηφοφόρων. Το αποτέλεσμα του είναι δεσμευτικό και υπάρχει όριο συμμετοχής ίσο με το 50% των ψηφοφόρων. Δεν ορίζεται χρονικό διάστημα για την συλλογή των υπογραφών αλλά δεν μπορεί να διεξαχθεί δημοψήφισμα αν δεν έχουν παρέλθει δύο χρόνια από την διεξαγωγή του προηγούμενου. Με απόλυτα δημοκρατικά κριτήρια ο παραπάνω θεσμός παρουσιάζει αρκετά προβλήματα. Ο αριθμός των υπογραφών είναι ιδιαίτερα μεγάλος αλλά θα μπορούσε να δικαιολογηθεί από τον πληθυσμό και κυρίως την έκταση της χώρας. Η ύπαρξη όμως ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής (50% + 1) καθώς και ο χρονικός περιορισμός είναι  στοιχεία τα οποία δεν προωθούν την δημοκρατία, δηλαδή την ουσιαστική, άμεση και αδιαμεσολάβητη λαϊκή κυριαρχία.  Δεν μπορούμε όμως να μην παραδεχτούμε πως για ένα τόσο “νέο” κράτος, οι παραπάνω θεσμοί θα μπορούσαν να αποδειχτούν μια αρχή για τον ριζικό εκδημοκρατισμό της Μάλτας. Μια αρχή την οποία εμείς δυστυχώς, ως Έλληνες, δεν έχουμε κατακτήσει.

Το πρόσφατο δημοψήφισμα ήταν το πρώτο που διεξήχθη με πρωτοβουλία των πολιτών και είχε ως αίτημα την απαγόρευση του κυνηγιού πουλιών μεταξύ 14 και 30 Απριλίου. Το ποσοστό της συμμετοχής ήταν ιδιαίτερα υψηλό (75%) και οι υποστηρικτές της πρότασης  ηττήθηκαν με ένα οριακό ποσοστό (50,44% κατά της πρότασης και 49,56% υπέρ αυτής).

Τέλος, έχει ενδιαφέρον να δούμε την ιστορία των δημοψηφισμάτων στην Μάλτα. Το πρώτο δημοψήφισμα διεξήχθη το 1870 και επέτρεψε την συμμετοχή του εκκλησιαστικού ιερατείου στο κυβερνητικό συμβούλιο. Το 1956 οι κάτοικοι της Μάλτας ψήφισαν υπέρ της ενσωμάτωσης της στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οκτώ χρόνια αργότερα, το 1964, έγινε αποδεκτό μέσω δημοψηφίσματος ένα νέο Σύνταγμα το οποίο έδινε στην Μάλτα την ανεξαρτησία της. Το 2003 οι πολίτες της Μάλτας αποφάσισαν (με το μάλλον οριακό ποσοστό του 53,6%) την ένταξη της χώρας τους στην Ε.Ε. Το 2011 ψηφίσθηκε νόμος που επέτρεπε το διαζύγιο (μέχρι τότε η Μάλτα, μαζί με το Βατικανό και τις Φιλιππίνες ήταν τα μόνα κράτη στον κόσμο που δεν επιτρεπόταν το διαζύγιο), ο οποίος επικυρώθηκε με δημοψήφισμα. Στις 11 Απριλίου του 2015 είχαμε το παραπάνω, πλέον πρόσφατο δημοψήφισμα και πρώτο με πρωτοβουλία πολιτών.

Advertisements

One thought on “Πρώτο δημοψήφισμα με πρωτοβουλία πολιτών στην Μάλτα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s