Αντιπροσωπευτική Δημοκρατία: Ο μύθος του παντογνώστη “ειδικού” [μέρος Α]

representative-democracy (1)Ένα από τα πιο συχνά επιχειρήματα όσων αντιτίθενται στο δικαίωμα των πολιτών να αποφασίζουν μέσω Δημοψηφισμάτων για όσα ζητήματα κρίνουν οι ίδιοι ως σημαντικά, είναι ο μύθος των “ειδημόνων” που πλαισιώνουν τους κοινοβουλευτικούς αντιπροσώπους και προσφέρουν τεχνική γνώση την οποία δεν μπορούν να κατέχουν οι πολίτες. Σύμφωνα με το μύθο οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι μας είναι καλύτερα ενημερωμένοι και ως εκ τούτου σε καλύτερη θέση να πάρουν μια απόφαση. Το κακό με το μύθο αυτό είναι ότι η πραγματικότητα διαψεύδει και τα δύο σκέλη του επιχειρήματος, δηλαδή και το ότι οι αντιπρόσωποι παίρνουν τις αποφάσεις τους μετά από καλύτερη ενημέρωση αλλά και την ικανότητα των “ειδημόνων” να προσφέρουν πλήρη και σφαιρική ενημέρωση για ζητήματα που ξεφεύγουν έστω και λίγο από το αυστηρά τεχνικό μέρος της επιστημονικής τους περιοχής.

Η επιστημονική έρευνα σε χώρες όπου χρησιμοποιούνται συχνά τα δημοψηφίσματα για τη λήψη αποφάσεων [όπως π.χ. η Ελβετία] έδειξε ότι οι πολίτες προτού προσέλθουν για να ψηφίσουν στο δημοψήφισμα έχουν χρησιμοποιήσει πληθώρα πηγών για την ενημέρωση τους, μεταξύ των οποίων την καθημερινή επικοινωνία με άλλους πολίτες και ομάδες πολιτών αλλά και άλλες πηγές, συλλέγοντας τις πληροφορίες και τις απόψεις που τους ενδιαφέρουν προτού σχηματίσουν άποψη. Επίσης όσο πιο εξειδικευμένο και “τεχνικό” είναι ένα ζήτημα τόσο μικρότερος είναι ο αριθμός των συμμετεχόντων, περιοριζόμενος κυρίως μεταξύ των καλύτερα ενημερωμένων.[1] Αυτό καταρρίπτει το μύθο πως οι πολίτες ψηφίζουν απερίσκεπτα, με βάση το “θυμικό” τους όπως διαμορφώνεται από τις τρέχουσες συνθήκες (“επάνω από την κάλπη”) ή ψηφίζουν “στην τύχη”. Οι πολίτες είναι εξίσου ενημερωμένοι για τα ζητήματα που τους αφορούν και τους ενδιαφέρουν όσο και οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι τους.

Αυτή είναι η θεωρητική διάσταση. Γιατί στην πραγματικότητα γνωρίζουμε ότι συχνά τα πράγματα είναι χειρότερα για τον Αντιπροσωπευτικό Κοινοβουλευτισμό. Οι αντιπρόσωποι συχνά έχουν μονοδιάστατη ενημέρωση που προέρχεται μόνο από τις ομάδες συμφερόντων ή τους λομπίστες με τους οποίους επικοινωνούν, διαπραγματεύονται την ψήφο τους σε πολιτικά παιχνίδια ανταλλαγμάτων [“ψήφισε εσύ αυτό, για να σε βοηθήσω εγώ στο άλλο”], “πωλούν” την ψήφο τους για προσωπικά οφέλη ή απλώς αδιαφορούν για το διακύβευμα της ψηφοφορίας και δεν ενημερώνονται, όπως ο διαβόητος Έλλην υπουργός που δεν διάβασε τα Μνημόνια αλλά τα ψήφισε χωρίς πολλές-πολλές ηθικές αναστολές και ντροπές. Ακόμη και σε πιο προηγμένα πολιτικά συστήματα, όπως των ΗΠΑ, όπου η παραγωγή νόμων είναι πιο διαφανής [αν και όχι απαραιτήτως καλύτερη, πάντα] κάποιες φορές οι αντιπρόσωποι επιλέγουν να μην έχουν την καλύτερη δυνατή ενημέρωση, όπως γλαφυρά δείχνει το επόμενο παράδειγμα.

Στο άρθρο της στο NEJM[2] σχετικά με τις δολοφονίες από πυροβόλα όπλα στις ΗΠΑ, η Chana Sacks δίνει την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πληροφορία ότι το Αμερικάνικο Κέντρο για την Πρόληψη Νοσημάτων [Centers for Disease Control and Prevention (CDC)] είχε δημοσιεύσει στο παρελθόν έρευνα η οποία έδειχνε ότι η κατοχή όπλων στο σπίτι συνδεόταν με υψηλότερα ποσοστά δολοφονιών ή αυτοκτονιών. Σε απάντηση της έρευνας, το Κογκρέσο – μετά από παρέμβαση της διαβόητης National Rifle Association (NRA) – απλώς ψήφισε νόμο που απαγορεύει στο CDC να χρηματοδοτεί έρευνες που συνδέονται με την οπλοκατοχή! Κοινώς, οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι των Αμερικανών – που σύμφωνα με τον μύθο κατέχουν την εγκυρότερη επιστημονική ενημέρωση – όχι μόνο αρνούνται να ενημερωθούν οι ίδιοι αλλά εμποδίζουν ενεργά την παραγωγή εξειδικευμένης γνώσης γύρω από το συγκεκριμένο αυτό θέμα, μετά από παρέμβαση της πανίσχυρης βιομηχανίας όπλων.

Το φαινόμενο αυτό έχει διπλή ερμηνεία: είτε προτιμούν να μείνουν στην άγνοια ώστε να χρησιμοποιούν γενικόλογες υπεκφυγές για να μην πάρουν θέση σε ένα καυτό πολιτικό πρόβλημα που θα εξοργίσει την παντοδύναμη NRA, είτε θέλουν να αποφύγουν την πολιτική πίεση από τους ψηφοφόρους τους όταν αυτοί φανούν καλύτερα ενημερωμένοι από τους αντιπροσώπους τους – είτε και τα δύο μαζί. Ακόμη και σε ακραία πολωμένες καταστάσεις όπως αυτή για τον έλεγχο των όπλων στις ΗΠΑ, υπάρχει μια “ουδέτερη” ομάδα πολιτών στη μέση που αναγνωρίζει πιθανά θετικά σημεία και στις δύο πλευρές και η οποία πυροδοτεί τις εξελίξεις εάν κινηθεί μαζικά προς τη μία θέση. Ένα δημοψήφισμα θα μπορούσε να άρει το εμπόδιο του Κογκρέσου και να επιτρέψει περαιτέρω έρευνα αλλάζοντας πιθανόν και τις ισορροπίες στην κοινωνία, ωστόσο στις ΗΠΑ τα δημοψηφίσματα είναι θεσπισμένα σε αρκετές Πολιτείες αλλά όχι στο σύνολο των πολιτών σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Έτσι, ο συνδυασμός της απουσίας του θεσμού του Δημοψηφίσματος και της μεροληπτικής στάσης των αντιπροσώπων στο Κογκρέσο υψώνει ανάχωμα στην καλύτερη ενημέρωση και πρόοδο της κοινωνίας.

Ο Αντιπροσωπευτικός Κοινοβουλευτισμός [ή μήπως “Κυνισμός” ;] στα καλύτερα του!

Το 1ο μέρος αφορά τη διάσταση του μύθου σχετικά με την “καλύτερη ενημέρωση” των εκλεγμένων αντιπροσώπων. Στο επόμενο μισό θα αναπτυχθούν οι περιορισμοί που συνοδεύουν τη γνώμη των “ειδημόνων”. Η εξειδικευμένη γνώση είναι αναμφίβολα σημαντική γιατί προσφέρει τα δεδομένα για να αναπτυχθεί γόνιμος διάλογος, όμως δεν είναι πανάκεια. Πολλά ζητήματα απαιτούν πολιτική διαχείριση, η οποία ξεπερνάει την τεχνική γνώση και απαιτεί την άποψη των πολιτών για το πως αντιλαμβάνονται την κοινωνία, τον άνθρωπο και ακόμη και την ίδια την έννοια της Ζωής. Αυτοί οι περιορισμοί, με κάποια παραδείγματα, στο δεύτερο μέρος.

[1] Τrechsel ΑΗ, κεφάλαιο 5.2 “Popular votes” από το βιβλίο “Handbook of Swiss Politics”

[2] Sacks CA. “In Memory of Daniel — Reviving Research to Prevent Gun Violence”. NEJM 372;9 (2015) 800-801

Χρίστος Δαγρές

Advertisements

One thought on “Αντιπροσωπευτική Δημοκρατία: Ο μύθος του παντογνώστη “ειδικού” [μέρος Α]

  1. Ατυχές το παράδειγμα περι οπλοκατοχής θα έλεγα:

    http://www.amynastospiti.gr/statistiki-grouia-sto-stomaxi/

    Η πανίσχυρη βιομηχανια θεάματος:

    http://m.youtube.com/watch?v=pItiypwjHx4

    Αποτυπώνεται η γνώμη σου στο κείμενο οπως και η δική μου στο σχόλιο.

    Οπως σωστα ειπες μόνο με σωστή έρευνα και απο τις δυο πλευρες θα βγάζαμε καποιο συμπέρασμα ωστε οι πολίτες να αποφασίσουν με δημοψήφισμα.
    Το καλο με την Δημοκρατία ομως ειναι οτι οι πολίτες μπορει να θεωρήσουν οτι μια απόφαση τους δεν ειναι σωστή και να την ξανα αλλάξουν.

    Ενα καλο παράδειγμα εδω θα ήταν η υπόθεση στην Χαλκιδική με τα μεταλλεία. Μια σωστή έρευνα για τα θετικά και τα αρνητικά και ενα δημοψήφισμα για να αποφασίσουν οι πολίτες τι ειναι καλο για τον τοπο τους.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s