Θεσμοί άμεσης δημοκρατίας στις Η.Π.Α.

Big River of Democracy

Ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο του Bruno Kaufmann. Σε αυτό ο Kaufmann καταγράφει κάποιες σκέψεις από το πρόσφατο του ταξίδι στις Η.Π.Α. Για άλλη μια φορά γίνεται φανερό πως η υιοθέτηση θεσμών άμεσης δημοκρατίας (δηλαδή δημοψηφίσματα που καλούνται μόνο από τους πολίτες) είναι κάτι παραπάνω από επιθυμητή. Είναι απόλυτα απαραίτητη!

Διαβάστε το κείμενο και δείτε οπωσδήποτε την σελίδα αυτή. Για άλλη μια φορά τα διαπλεκόμενα ελληνικά ΜΜΕ έλαμψαν δια της απουσίας τους.

Πως η άμεση δημοκρατία θα βοηθήσει τις Η.Π.Α. να γίνουν ένα καλύτερο μέρος

Του Bruno Kaufmann

Καημένη Αμερική! Εκ πρώτης όψεως τα αποτελέσματα των πρόσφατων ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ δεν μοιάζουν ευοίωνα. Η τραυματισμένη αμερικανική κοινωνία φαίνεται να μην μπορεί να βρει έναν κοινό τόπο για οτιδήποτε. Αλλά υπάρχει ένας τρόπος για να προχωρήσουμε μπροστά και αυτός είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την άμεση δημοκρατία.

Ο υπάλληλος του γραφείου αλλοδαπών στο σημείο υποδοχής δεν μπορούσε να πιστέψει στα αυτιά του όταν του είπα τον λόγο της επίσκεψης μου στις Η.Π.Α. “Μα τι στον κόρακα λες! Το πολίτευμα μας είναι ρεπούμπλικα και όχι δημοκρατία!” αναφώνησε προς το μέρος μου όταν του είπα ότι θα συμμετέχω σε συνομιλίες σχετικά με την δημοκρατία.

Η δημόσια διαμάχη σχετικά με το είδος της κυβέρνησης και του πολιτικού συστήματος το οποίο έχει, ή θα έπρεπε να έχει, η Αμερική είναι τόσο παλιά όσο και η ίδια η χώρα. Η Ρεπουμπλικανική μάχη ενάντια στην δημοκρατία αλλά και η δημοκρατικός αντίλογος σχετικά με τον Ρεπουμπλικανισμό είναι το πρώτο από μια σειρά τραυμάτων τα οποία πρέπει να αντιμετωπίσουν οι πολίτες των ημερών μας στην Η.Π.Α. αλλά και πέρα από αυτές. Υπάρχουν θέματα τα οποία προκαλούν πολλές και βαθιές διαιρέσεις, όπως ο Εμφύλιος Πόλεμος, η Μεγάλη Ύφεση και οι βίαιοι πόλεμοι ανά τον κόσμο, ζητήματα στα οποία ανταγωνίζονται τα δύο κύρια πολιτικά κόμματα της χώρας, οι Δημοκρατικοί και οι Ρεπουμπλικάνοι. Αυτό είναι κάτι το οποίο ανησυχούσε ακόμα και τους Πατέρες του Έθνους. «Δεν υπάρχει τίποτα που να με τρομάζει περισσότερο όσο η διάσπαση της Ρεπούμπλικας μας σε δύο μεγάλα πολιτικά κόμματα» έγραψε ο John Adams το 1780. Επιπρόσθετα στις μεγάλες ιστορικές διαμάχες μεταξύ εθνοτικών ομάδων, αστικών και αγροτικών περιοχών, θρησκευτικών και μη  θρησκευτικών ομάδων, το Αμερικανικό πολιτικό σύστημα έχει αποδυναμωθεί από τις προσπάθειες των κομμάτων να νοθεύσουν τα εκλογικά αποτελέσματα (προσαρμογή των εκλογικών περιφερειών σύμφωνα με ομάδες ειδικών συμφερόντων), την στέρηση των εκλογικών δικαιωμάτων των ψηφοφόρων (μέσω της γραφειοκρατικοποίησης της διαδικασίας εγγραφής στους εκλογικούς καταλόγους), την δημιουργία των επονομαζόμενων super PACs (Political Action Committee), δηλαδή πολιτικών επιτροπών δράσης οι οποίες εμπλέκονται σε απεριόριστες οικονομικές δαπάνες ανεξάρτητα από συγκεκριμένες πολιτικές εκστρατείες (εξισώνοντας την ελευθερία του λόγου με τα χρήματα).

Η απειλή της νόθευσης της εκλογικής διαδικασίας

Ως αποτέλεσμα της νόθευσης της εκλογικής διαδικασίας των εκλογών της 4ης Νοεμβρίου είχαμε ένα μόλις 5% από τις 435 εκλογικές περιφέρειες, για την ανάδειξη των μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων, να αποτελούν ένα πραγματικό πεδίο ανταγωνισμού. Επιπλέον σε 69 από αυτές υπήρχε ένας μόνο υποψήφιος. Στα παραπάνω στοιχεία θα πρέπει να προσθέσουμε πως ο πρώτος γύρος των εκλογών του Ιουνίου (λανθασμένα ονομάζονται «προκριματικές»), προσέλκυσε μόνο το 20% του εκλογικού σώματος, οι οποίοι ανήκουν παραδοσιακά στους εξαιρετικά συντηρητικούς ή φιλελεύθερους ψηφοφόρους.

Ενώ οι εκλογές για την ανάδειξη του Προέδρου μπορούν να επιτύχουν πολύ υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής (έως και 80% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων), μόνο ένα 40% από αυτούς έλαβε μέρος στις «αντι-Ομπάμα» ενδιάμεσες εκλογές του 2014. Πρόκειται για ένα μη αντιπροσωπευτικό πολιτικό σώμα ανθρώπων μεγάλης ηλικίας, λευκών και ευκατάστατων, που έδωσε στους Ρεπουμπλικάνους ισχυρές πλειοψηφίες και στα δύο σώματα του Κογκρέσου. Ένα όλο και περισσότερο απογοητευμένο πολιτικό σώμα αναγνωρίζει αυτές τις δυσλειτουργίες και απλά δεν συμμετέχει στις περισσότερες εκλογές για την ανάδειξη αυτών που θα επανδρώσουν τα πολιτικά γραφεία.

Με μια πρώτη ματιά η Αμερικανική δημοκρατία προσφέρει ελάχιστη δύναμη στους ενεργούς πολίτες της εντός και εκτός της χώρας. Tο πρόσφατο ταξίδι μου σε 20 από τις Πολιτείες των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια των τελευταίων 20 ημερών, μου παρείχε επαρκείς ενδείξεις για το ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν να είναι ακόμα μια πολυφυλετική κοινωνία  στηριγμένη επάνω σε διακρίσεις μεταξύ συνταγματικών οντοτήτων, εθνοτικών ομάδων και πολιτικών κομμάτων που στηρίζονται σχεδόν αποκλειστικά σε χορηγίες. Είναι πολύ δύσκολο να βρείτε ακόμα και έναν πολιτικό σε ηγετική θέση ο οποίος δεν θέλει να ανεβάσει στην “σκηνή” ολόκληρη την οικογένεια του.

Παραδοσιακά, τα αμερικανικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης εστιάζουν τα σχόλια τους γύρω από τις εκλογές και τα παιχνίδια εξουσίας στον Λευκό Οίκο και το Καπιτώλιο, σε ομοσπονδιακό ή κυβερνητικό επίπεδο σε ολόκληρη την χώρα. Ωστόσο, στο εξουθενωτικό ταξίδι και τις εντατικές συνομιλίες μου σε μέρη όπως η Νότια Πασαντίνα  (Καλιφόρνια), το Κάρτεϊτζ (Μιζούρι), το Μπέρμιγχαμ (Αλαμπάμα) και το Μανχάταν (Νέα Υόρκη) είδα μια πολύ διαφορετική προοπτική για την Αμερικανική δημοκρατία και μια πιθανή πορεία προς τα εμπρός για τη χώρα .

Νομοθετική πρωτοβουλία (initiative) και δημοψήφισμα (referendum)

Η δημοκρατική αυτή προοπτική έρχεται μέσα από την άμεση δημοκρατία. Δηλαδή, το δικαίωμα των πολιτών να καλούν νομοθετικές πρωτοβουλίες αλλά και δημοψηφίσματα, μια ιδέα που έφτασε στις Δυτικές ακτές των Η.Π.Α. στα τέλη του 19ου αιώνα μέσω των φτωχών Ελβετών μεταναστών. Σήμερα, οι θεσμοί αυτοί ισχύουν στο 82% των Αμερικανικών πόλεων και στις 27 από τις 50 Πολιτείες (ενώ όλες οι Πολιτείες, εκτός του Delaware, αναγνωρίζουν την ανάγκη διεξαγωγή υποχρεωτικού δημοψηφίσματος για Συνταγματικές τροποποιήσεις).

Αυτή η σύγχρονη λειτουργία της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας που επιτρέπει στους πολίτες να καθορίσουν την ατζέντα των θεμάτων και να λαμβάνουν αποφάσεις για αυτά έχει αποδειχθεί πως εξισορροπεί τις πολιτικές αποφάσεις. Παρά τις αρκετές αδυναμίες σε πολλά μέρη, όπως και η Καλιφόρνια, το συνολικό αποτέλεσμα των θεσμών της άμεσης δημοκρατίας είχε θετικό αντίκτυπο στην οικονομία και παρέχει έναν περισσότερο αποτελεσματικό έλεγχο των ομάδων ειδικών συμφερόντων, καθώς για αυτές τις ομάδες είναι πιο εύκολο να επηρεάσουν ένα μικρό αριθμό εκλεγμένων αξιωματούχων από ότι το εκλογικό σώμα στο σύνολό του.

Τα δημοψηφίσματα νομοθετικής πρωτοβουλίας πολιτών της 4ης Νοεμβρίου σε όλη την έκταση των ΗΠΑ απέδειξαν – και όχι για πρώτη φορά – ότι ο ρόλος του πολίτη ως νομοθέτη (κάτι το οποίο οι θεσμοί της άμεσης δημοκρατίας έχουν συχνά αναδείξει) μπορεί να φέρει περισσότερο φως στο ζοφερό, δικομματικό και πολλών δισεκατομμυρίων πολιτικό αδιέξοδο της Ουάσιγκτον αλλά και των πρωτευουσών των Πολιτειών.

Από ένα σύνολο 158 νομοθετικών πρωτοβουλιών οι 146 διεξήχθησαν σε 41 Πολιτείες. Τα αποτελέσματα των πρωτοβουλιών αυτών, τα οποία προήλθαν από το ίδιο εκλογικό σώμα που έδωσε στους Ρεπουμπλικάνους μια σαρωτική νίκη, υιοθέτησαν προτάσεις όπως υψηλότερες Πολιτειακές δαπάνες, καλύτερη προστασία του περιβάλλοντος, ενίσχυση των ελέγχων στους κατόχους όπλων, προστασία του δικαιώματος της άμβλωσης και – η πλέον γνωστή πρωτοβουλία – εισαγωγή νομοθεσίας για ελάχιστο μισθό σε πολλές Πολιτείες.        Ή, όπως το εξέφρασε η δημοσιογράφος Τζάστιν Σάρβερ της Huffington Post “Προοδευτικές προτάσεις σχετικές με μια δίκαιη οικονομία, πιο εύκολη πρόσβαση στην ψήφο και πρόληψη της βίας με χρήση όπλων είναι τα θέματα που φαίνεται να έχουν την μεγαλύτερη απήχηση στους ψηφοφόρους.»

Ο δύσκολος στόχος των δημοψηφισμάτων σε ομοσπονδιακό επίπεδο

Σε αντίθεση με τα μάλλον απογοητευτικά νέα από τις εκλογές για την ανάδειξη αντιπροσώπων, οι πολίτες σε όλες τις ΗΠΑ έχουν πράγματι βρει ένα ενδιαφέρον κοινό έδαφος. Στην Αλάσκα και το Όρεγκον οι ψηφοφόροι νομιμοποίησαν την ινδική κάνναβη, ενώ οι πολίτες στην Καλιφόρνια έκαναν λιγότερο αυστηρό τον ποινικό τους κώδικα για το ίδιο θέμα. Αλλά και σε τοπικό επίπεδο, εκατοντάδες νομοθετικές πρωτοβουλίες και ακυρωτικά δημοψηφίσματα έλαβαν χώρα στις κάλπες της 4ης Νοεμβρίου. Στα παραπάνω μπορούμε να συμπεριλάβουμε την πόλη του Ντέντον στο Τέξας στην οποία αποφασίσθηκε να απαγορευθεί μια συγκεκριμένη και αμφιλεγόμενη μέθοδος  παραγωγής πετρελαίου (fracking) ή το Μάουϊ στη Χαβάη όπου απαγορεύθηκαν τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα. (Για μια πλήρη περίληψη όλων των νομοθετικών πρωτοβουλιών και των ακυρωτικών δημοψηφισμάτων στις ΗΠΑ δείτε εδώ).

«Θα ήθελα πολύ να δω περισσότερους και καλύτερους θεσμούς άμεσης δημοκρατίας σε όλες τις ΗΠΑ” δήλωσε o Γραμματέας της Πολιτείας του Κάνσας Κρις Κόμπαχ όταν τον συνάντησα στο Κάνσας Σίτι την ημέρα των εκλογών.

Ο συντηρητικός Ρεπουμπλικάνος πολιτικός έγραψε τη διδακτορική του διατριβή το 1993 η οποία είχε ως θέμα την άμεση δημοκρατία στην Ελβετία. Κατά την άποψή του οι θεσμοί της νομοθετικής πρωτοβουλίας πολιτών και το ακυρωτικό δημοψήφισμα κάνουν την Αμερική μια καλύτερη χώρα και θα μπορούσε να είναι ακόμα καλύτερη αν οι θεσμοί επιτρέπονταν σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

Ωστόσο, λόγω των εξαιρετικά μεγάλων εμποδίων στην τροποποίηση του Συντάγματος   (απαιτούνται τα δύο τρίτα του Κογκρέσου και τρία τέταρτα όλων των Πολιτειών), μια τέτοια μεταρρύθμιση «δεν θα συμβεί στη διάρκεια της ζωής μου” μας είπε ο σαρανταεπτάχρονος επικεφαλής αξιωματούχος των εκλογών.

Αλλά ενώ λίγοι άνθρωποι θα περίμεναν την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, οι αυξανόμενες δυσλειτουργίες της κομματικής πολιτικής στην Αμερική είναι πιθανό να οδηγήσουν σε κάποιες ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις πολύ νωρίτερα από το αναμενόμενο. Ή, όπως το περιοδικό Economist έγραψε στην έκδοση του της 8ης  Νοεμβρίου: «Αν το πολιτικό αδιέξοδο στην Ουάσιγκτον συνεχίζει να υφίσταται τότε να αναμένετε περισσότερη άμεση δημοκρατία.»

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s