Ίσως για αυτό δεν είμαστε δημοκράτες.

Από την εισαγωγή του Φραντσέσκο Καταλούτσιο στο βιβλίο ΓΚΟΜΠΡΟΒΙΤΣ ΒΙΤΟΛΝΤ – Μαθήματα φιλοσοφίας σε έξι ώρες και ένα τέταρτο.  Οι υπογραμμίσεις δικές μου.

“……. Παρατηρούσε ότι τα θέματα της ανωριμότητας και του παιδισμού, τα οποία ο Γκoμπρόβιτς είχε αντιμετωπίσει ως κοινωνικά και πολιτισμικά φαινόμενα της εποχής μας, είχαν πολύ σημαντικές φιλοσοφικές επιπτώσεις. Αυτά ακριβώς τα θέματα, με τα οποία ασχολείται για πρώτη φορά η ευρωπαϊκή λογοτεχνία με τόσο σαρκασμό και σε τόσο βάθος, συνιστούν τον πρωταρχικό πυρήνα της “φιλοσοφίας” του Γκομπρόβιτς. Ο συγγραφέας θεωρούσε την ανωριμότητα ως την πιο βασική κατηγορία προκειμένου να ορίσει την κατάσταση του σύγχρονου ανθρώπου, τόσο στην χώρα του όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Έβλεπε, όπως λίγοι Ευρωπαίοι και ακόμα λιγότεροι Κεντροευρωπαίοι συγγραφείς, εκατομμύρια άτομα καθηλωμένα στην παιδική ηλικία, αποστερημένα από έναν Πατέρα και αμφιρρέποντα ως προς τον Νόμο, να ρίχνονται ευτυχισμένα στις αγκάλες ολοκληρωτισμών και φθηνών ιδεολογιών, που τους καθήλωναν ακόμα περισσότερο στην παιδικότητα, παρακινώντας τους να αιματοκυλίσουν και να αιματοκυλισθούν πίσω από σημαίες όπως “πατρίδα”, “φυλή”,   “προλεταριάτο”,   “νεότητα”,   “κατανάλωση” κτλ. Έμβλημα της Νεοτερικότητας είναι η άρνηση – ‘όπως συμβαίνει στον Πήτερ Παν και τον Ζοζό (τον πρωταγωνιστή του Φερντυντούρκε) – να μεγαλώσουν, να αναδεχθούν το βάρος των ευθυνών, το θλιβερό προνόμιο της ωριμότητας, την ιλιγγιώδη σύγχυση που προκαλούν η ελευθερία και η δημοκρατία. Να πως εξηγούσε το έργο του ο Γκομπρόβιτς : “Πρωταρχικός σκοπός μου δεν ήταν να εκφράσω την ανωριμότητα των άλλων αλλά και την δική μου εξίσου [….] Το σημαντικό για μένα είναι η κατάσταση της ανωριμότητας που υποκινεί και απελευθερώνει εντός μας όλη την κουλτούρα, την ίδια στιγμή που αυτή η τελευταία, μη όντας επαρκώς οργανική, αποδεικνύεται ότι είναι ανεπαρκώς αφομοιωμένη και χωνεμένη. [Πρόκειται για] το παράπονο του ατόμου που είναι έτοιμο να αμυνθεί ενάντια στο συνεχώς διογκούμενο κύμα της αποσύνθεσης, και το οποίο διεκδικεί με δυνατές κραυγές, θέλοντας να σωθεί, μια ιεραρχία και μια μορφή, αλλά ταυτόχρονα γνωρίζει ότι κάθε μορφή το περιστέλλει και το περιορίζει. Είναι ένα άτομο που αντιμετωπίζει την ατέλεια των άλλων έχοντας απόλυτη συνείδηση της δικής του ατέλειας.

Advertisements

3 thoughts on “Ίσως για αυτό δεν είμαστε δημοκράτες.

  1. «παρακινώντας τους να αιματοκυλίσουν και να αιματοκυλισθούν πίσω από σημαίες όπως “πατρίδα”, “φυλή”, “προλεταριάτο”, “νεότητα”, “κατανάλωση” κτλ.»

    Εδώ φίλε θα διαφωνήσουμε. Αφήνεται να εννοηθεί μια άποψη περί εξίσωσης των δύο άκρων. Δεν έμαθα στην ιστορία να έγιναν πόλεμοι απ’ τα καθεστώτα του υπαρκτού «σοσιαλισμού». Αντίθετα οι ναζί και οι φασίστες επιδόθηκαν με ιδιαίτερη μανία σε πολεμικές επιχειρήσεις επιτιθέμενοι εναντίον άλλων κρατών.
    Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως τα κομμουνιστικά κόμματα και καθεστώτα μετά το 1ο παγκόσμιο πόλεμο κυρίως δεν μετατράπηκαν σε αντιδημοκρατικούς πολιτικούς σχηματισμούς.
    Απο κει όμως μέχρι τη ταύτισή τους με τους ναζί και τους φασίστες είναι μεγάλη η απόσταση και το πολιτικό λάθος σοβαρότατο.

  2. Δεν νομίζω ότι η λογική του συγγραφέα είναι συμψηφιστική. Και το αιματοκύλισμα μπορεί κάλλιστα να συμβεί και εντός της ίδια σου της χώρας, ενάντια στους συνανθρώπους σου. Πάντως επιμένω ότι δεν πρέπει να μπούμε σε μια τέτοια λογική. Εξάλλου οι αναφορές σε «νεότητα» και «κατανάλωση» μάλλον κάτι τέτοιο δείχνουν. Το κείμενο το «ανέβασα» κυρίως για την αναφορά του στην παιδικότητα και την ανωριμότητα. Γιατί πιστεύω ότι είναι κοντά στην μη-ποιότητα μας. Για αυτή την αίσθηση – επιθυμία ενός Πατέρα και ότι αυτό συνεπάγεται για την ζωή μας και μοιραία τις πολιτικές μας πεποιθήσεις. Αλλά κυρίως για αυτό το «ιλιγγιώδη σύγχυση που προκαλούν η ελευθερία και η δημοκρατία». Αυτή η σύγχυση, ο τρόμος είναι που μας κάνει να αποστρέφουμε την κεφαλή μας τόσο από την ελευθερία όσο και από την δημοκρατία.

    Στο έργο «Ο Μάρξ στο Σόχο» υπάρχει μια σπουδαία σκηνή που ο Μαρξ περιγράφει το πως ζήτησε άδεια από τον Θεό να κατέβει στην γη και να υπερασπισθεί τις ιδέες του από τους διαστεβλωτές του. Πριν το κάνει ζήτησε από άλλους γνωστούς συγκατοίκους του στον άλλο κόσμο να υποστηρίξουν την απαίτηση του. Δεν το έκανε κανείς. Και ο Μαρξ αναρωτήθηκε : «Μα τι φοβούνται; Νεκροί είναι! » Αυτό σκέφτομαι και εγώ Διονύση, αν συνειδητοποιούσαμε την νεκρότητα μας δεν θα είχαμε να χάσουμε τίποτα πέρα από αυτή.

    Όμως είμαι αισιόδοξος. Θα δουλέξουμε και θα τα καταφέρουμε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s